Ogród Japoński we Wrocławiu powstał na początku XX wieku jako część większego założenia parkowego związanego z Wystawą Stulecia. Jego historia obejmuje okres powstania (1909–1913), stopniowe zanikanie pierwotnego charakteru, odbudowę w latach 90. XX wieku oraz zniszczenia spowodowane powodzią w 1997 roku.
1909–1913: powstanie ogrodu
Ogród Japoński został zaprojektowany i zrealizowany w latach 1909–1913 jako część terenów przygotowywanych pod Wystawę Stulecia (1913), organizowaną we Wrocławiu (wówczas Breslau). Wystawa upamiętniała 100-lecie odezwy „Do mojego ludu” króla Fryderyka Wilhelma III.
Za projekt ogrodu odpowiadał m.in. hrabia Fritz von Hochberg, znany miłośnik kultury japońskiej. Do współpracy zaproszono japońskiego ogrodnika Mankichi Arai, który nadzorował realizację części elementów zgodnie z zasadami tradycyjnej sztuki ogrodowej Japonii.
Ogród miał prezentować autentyczne rozwiązania kompozycyjne charakterystyczne dla ogrodów japońskich: wodę jako oś kompozycji, mosty, kamienie, pawilony oraz odpowiednio dobraną roślinność.
Po 1913 roku: zmiany i utrata pierwotnego charakteru
Po zakończeniu Wystawy Stulecia ogród przestał pełnić funkcję ekspozycyjną. W kolejnych dekadach jego forma ulegała przekształceniom, a część elementów architektonicznych i kompozycyjnych została zniszczona lub zmieniona. Ogród stopniowo tracił swój pierwotny, japoński charakter.
Lata 90. XX wieku: rekonstrukcja
Na początku lat 90. XX wieku podjęto decyzję o odtworzeniu ogrodu w formie możliwie zbliżonej do historycznego pierwowzoru. Rekonstrukcja prowadzona była we współpracy ze stroną japońską. Odtworzono układ wodny, mosty, pawilony oraz elementy architektury ogrodowej zgodnie z zasadami japońskiej kompozycji.
Ogród został ponownie otwarty dla zwiedzających w 1996 roku.
Powódź 1997 roku
W lipcu 1997 roku Wrocław dotknęła tzw. „powódź tysiąclecia”. Ogród Japoński został poważnie zalany i zniszczony. Uszkodzeniu uległy elementy architektoniczne, roślinność oraz infrastruktura wodna.
Po powodzi przeprowadzono kolejną odbudowę. Ogród został ponownie udostępniony zwiedzającym w 1999 roku.
Dzisiejszy kształt ogrodu
Obecny wygląd Ogrodu Japońskiego jest efektem rekonstrukcji przeprowadzonej w latach 90. oraz prac naprawczych po powodzi. Zachowano historyczne założenia kompozycyjne: centralny staw, kaskady (Onna-daki i Otoko-daki), mosty (m.in. Taiko Bashi i Yumedono Bashi), pawilony (Azumaya, Machiai) oraz bramy (Sukiya-mon i Fuku-mon).
Ogród funkcjonuje dziś jako sezonowa atrakcja spacerowa w obrębie Parku Szczytnickiego i stanowi jedno z najbardziej rozpoznawalnych założeń ogrodowych w Polsce inspirowanych tradycją japońską.
